Milliy sertifikat: to‘liq qo‘llanma

Milliy sertifikat nima?

Milliy sertifikat — Bilim va malakalarni baholash agentligi (BMBA) o‘tkazadigan davlat imtihoni. U bitta fan bo‘yicha bilimingizni butun mamlakat uchun bir xil me‘yorda o‘lchaydi va natijani rasmiy hujjat bilan tasdiqlaydi. Fandan sertifikat olsangiz, oliy o‘quv yurtiga qabulda shu fandan ballni oldindan «naqd qilib» olasiz va blok imtihonida uni qayta topshirmaysiz.

Sertifikat 3 yil amal qiladi. Ya‘ni 11-sinfda olingan sertifikat keyingi yillardagi qabulda ham ishlaydi — bu imtihonni oldinroq topshirishning asosiy afzalligi.

Kimga kerak?

• Abituriyentlar — matematika blok fani bo‘lgan yo‘nalishlarga topshiruvchilar.
• 10–11-sinf o‘quvchilari — imtihonni oldinroq topshirib, qabul yilida yuklamani kamaytirmoqchi bo‘lganlar.
• Bir yo‘nalishni qayta topshiruvchilar — avvalgi natijani yaxshilash imkoniyati bor.
• O‘qituvchilar — o‘z fanidan sertifikat malaka darajasini tasdiqlaydi va oylik maoshga ustama uchun asos bo‘ladi.

Qaysi fanlardan topshiriladi?

Sertifikat har bir fan bo‘yicha alohida topshiriladi: matematika, fizika, kimyo, biologiya, tarix, geografiya, ona tili, rus va qoraqalpoq tillari; chet tillari esa CEFR tartibida baholanadi. Har bir fan uchun alohida ariza beriladi va imtihon alohida kunda o‘tkaziladi.

Qaysi fan qaysi yo‘nalish uchun kerakligi va qaysi birini birinchi topshirish mantiqli ekani — fanlar ro‘yxati sahifasida. Gauss shulardan bittasiga — matematikaga — ixtisoslashgan.

Qanday imtiyozlar beradi?

• Qabulda maksimal ball — yetarli daraja shu fandan eng yuqori ballga tenglashtiriladi.
• Bir fan kam — blok imtihonida bu fanni qayta topshirmaysiz.
• 3 yil muddat — erta topshirilgan sertifikat qabul yilida ham ishlaydi.
• O‘qituvchilarga — malaka tasdig‘i va maoshga ustama.

Har biri qanday ishlashi va nimaga e‘tibor berish kerakligi — imtiyozlar sahifasida.

Imtihon qanday o‘tadi?

Umumiy tamoyil hamma fanda bir xil — yopiq va ochiq savollar, belgilangan vaqt, daraja tizimi — lekin savollar soni va ball taqsimoti fanga qarab farq qiladi. Matematika imtihonining har bir varianti 45 test topshirig‘idan iborat (ochiq savollarning A va B qismlarga ajratilishi hisobga olinsa — 55 ta baholanadigan qism). Ajratilgan vaqt 150 daqiqa, javoblar varaqasini to‘ldirish ham shu vaqt ichida.

Savol turlari uch xil: Y-1 (bitta to‘g‘ri javobli yopiq test), Y-2 (moslashtirish) va O (ochiq, javob qo‘lda yoziladi; A va B qismlarga bo‘linadi). Batafsil taqsimot — imtihon formati sahifasida.

Necha ball kerak?

Matematikada maksimal natija — 75 ball. Sertifikat olish uchun kamida 46 ball (C darajasi) to‘plash kerak. Eng yuqori darajalar (A+ va A) qabulda shu fandan maksimal ballga tenglashtiriladi.

Ball qanday hisoblanishi va har bir savol turi necha ball berishi — ball va darajalar sahifasida.

Qaysi mavzular so‘raladi?

Rasmiy spetsifikatsiya matematikani 7 ta yirik bo‘limga ajratadi: sonlar va amallar, algebraik almashtirishlar, tenglama va tengsizliklar, funksiyalar, matematik analiz asoslari, geometriya, hamda to‘plamlar, ma‘lumotlar tahlili va ehtimollik.

Gauss darsliklarida shu dastur 9 bo‘lim va 92 mavzuga yoyilgan — har bir mavzuga alohida dars va mashqlar to‘g‘ri keladi, shuning uchun qaysi joyda zaifligingizni aniq ko‘rasiz. To‘liq ro‘yxat — spetsifikatsiya sahifasida.

Tayyorgarlikni qanday boshlash kerak?

1. Darajangizni aniqlang. Har bo‘limdan bir nechta savol yechib, qaysi bo‘limlar bo‘sh ekanini bilib oling.
2. Nazariyani bo‘limlar ketma-ketligida o‘qing. Matematikada mavzular bir-biriga bog‘liq — sonlar va algebraik almashtirishlarni tashlab ketib, tenglamalarni tushunish qiyin.
3. Har mavzudan keyin mashq qiling. Faqat o‘qish yetarli emas; yechish paytida xato qilib, izohni o‘qib chiqish eng samarali usul.
4. Mock test topshiring. 45 savol, 150 daqiqa — haqiqiy sharoit. Bu vaqtni to‘g‘ri taqsimlashni o‘rgatadi.
5. Kuchsiz bo‘limga qaytib, takrorlang. Mock test natijasi qaysi bo‘limga e‘tibor berish kerakligini ko‘rsatadi.

Bu yo‘lning batafsil jadvali — tayyorgarlik rejasi sahifasida.

Imtihon qachon bo‘ladi?

Ro‘yxatdan o‘tish va imtihon sanalari har yili BMBA tomonidan e‘lon qilinadi. Joriy ma‘lumot — imtihon sanalari sahifasida. Rasmiy tasdiq uchun har doim uzbmb.uz va my.gov.uz portallarini tekshiring.