Spetsifikatsiya nima va nega muhim?

Spetsifikatsiya imtihon tuzuvchilar uchun yo‘riqnoma: qaysi mavzular so‘raladi, qaysi turdagi savollar bo‘ladi va bilim qanday darajalarda tekshiriladi. Abituriyent uchun bu — eng ishonchli o‘quv rejasi. Spetsifikatsiyada yo‘q mavzuni o‘rganishga vaqt ketkazish shart emas; bor mavzuni tashlab ketish esa ball yo‘qotish demak.

Rasmiy 7 bo‘lim

Matematika fanidan spetsifikatsiya kontentni yettita yirik bo‘limga ajratadi. Har bir bo‘limdan imtihonda savol tushadi, shuning uchun hech birini chetlab o‘tish mumkin emas.

  1. Sonlar va ular ustida amallar. Natural sonlar, bo‘linish belgilari, tub va murakkab sonlar, EKUB va EKUK, oddiy va o‘nli kasrlar, ratsional va haqiqiy sonlar, nisbat, proporsiya, foiz.
  2. Algebraik ifodalar va almashtirishlar. Daraja va uning xossalari, ratsional ko‘rsatkichli daraja, birhadlar va ko‘phadlar, qisqa ko‘paytirish formulalari, ko‘paytuvchilarga ajratish, algebraik kasrlar, ildizlar, logarifmlar.
  3. Tenglama va tengsizliklar. Chiziqli va kvadrat tenglamalar, Viyet teoremasi, tenglamalar sistemasi, ratsional, modulli, irratsional, ko‘rsatkichli, logarifmik va trigonometrik tenglama-tengsizliklar, matnli masalalar.
  4. Funksiyalar. Chiziqli va kvadrat funksiya, funksiyaning xossalari (aniqlanish sohasi, qiymatlar sohasi, monotonlik, juft-toqlik), logarifmik, ko‘rsatkichli va trigonometrik funksiyalar, teskari trigonometrik funksiyalar, grafiklar.
  5. Matematik analiz asoslari. Arifmetik va geometrik progressiyalar, hosila va uning qoidalari, murakkab funksiya hosilasi, funksiyani hosila yordamida tekshirish, hosilaning geometrik va mexanik ma‘nosi, boshlang‘ich funksiya, aniq integral va yuza.
  6. Geometriya. Uchburchak (burchaklar, yuz, bissektrisa, mediana, o‘xshashlik, sinuslar va kosinuslar teoremasi), to‘rtburchaklar, parallelogramm, romb, trapetsiya, ko‘pburchaklar, aylana va doira, vatar va urinma, ichki/tashqi chizilgan aylanalar, koordinatalar, vektorlar.
  7. To‘plamlar, ma‘lumotlar tahlili va ehtimollik. To‘plamlar va ular ustida amallar, kombinatorika (o‘rin almashtirish, guruhlash, joylashtirish), Nyuton binomi, ehtimollikning klassik ta‘rifi, ma‘lumotlarni o‘qish va tahlil qilish.

Bilim qanday darajalarda tekshiriladi?

Savollar faqat formulani eslab qolishni emas, uni qo‘llashni ham tekshiradi. Amalda uch daraja uchraydi:

  • Bilish va tushunish — ta‘rif, formula, xossani to‘g‘ri tanlash. Odatda oson Y-1 savollari.
  • Qo‘llash — tanish algoritmni yangi misolga qo‘llash. Ko‘pchilik savollar shu darajada.
  • Tahlil qilish — bir nechta mavzuni birlashtirish, ko‘p qadamli yechim. Qiyin savollar va ochiq savollarning B qismi.

Shu sababli faqat nazariyani o‘qish yetarli emas — har mavzudan keyin turli qiyinlikdagi mashqlar yechish kerak.

Gauss darsliklari spetsifikatsiyaga qanday mos keladi?

Rasmiy 7 bo‘lim Gauss’da 9 bo‘lim va 92 mavzuga yoyilgan. Nima uchun ko‘proq: yirik bo‘limlar (masalan «Algebraik ifodalar») bir nechta mustaqil mavzuni o‘z ichiga oladi va ularni alohida o‘rganish osonroq — qaysi aniq mavzuda zaifligingiz ham shunda ko‘rinadi.

1Sonlar va bo'linuvchanlik5 dars · 50 mashq 2Ratsional sonlar va ular ustida amallar4 dars · 40 mashq 3Algebraik ifodalar10 dars · 100 mashq 4Tenglama va tengsizliklar18 dars · 180 mashq 5Funksiyalar6 dars · 60 mashq 6Trigonometriya8 dars · 80 mashq 7Matematik analiz9 dars · 90 mashq 8Kombinatorika va ehtimollik3 dars · 30 mashq 9Geometriya29 dars · 290 mashq

Rasmiy hujjatni qayerdan topish mumkin?

Spetsifikatsiya har yili yangilanishi mumkin. Joriy versiyani doim rasmiy manbadan — uzbmb.uz saytidan tekshirib turing. Bu sahifada spetsifikatsiyaning mazmuni soddalashtirilgan holda, o‘quv rejasi sifatida keltirilgan.