Trigonometriya
Trigonometrik funksiya qiymatlari
2 daqiqa o'qish · 10 mashq
Ushbu darsda trigonometrik funksiyalarning muhim burchaklardagi qiymatlari, ularning ishorasi choraklarga qarab qanday o‘zgarishi va qiymatlar jadvalini yod olishning oson yo‘li haqida so‘z yuritamiz.
§1. Maxsus burchaklar jadvali
Amaliyotda eng ko‘p uchraydigan burchaklar — . Ularning qiymatlarini yod olish shart.
Qoida. Asosiy qiymatlar jadvali:
Eslatma. Jadvalni yod olishning oson usuli: qatoriga ni yozib, hammasini ga bo‘ling: . qatori esa aynan teskari tartibda.
Misol. ni hisoblang.
Yechish. Jadvaldan qiymatlarni olamiz:Javob. .
§2. Choraklarda ishoralar
Ta’rif. Birlik aylanani koordinata o‘qlari to‘rt qismga ajratadi; bu qismlar soat mili teskarisida I, II, III, IV choraklar deb ataladi.
Birlik aylana koordinata o‘qlari bilan to‘rt chorakka bo‘linadi. Funksiya ishorasi nuqtaning va koordinatalari ishorasiga bog‘liq, chunki , .
Qoida. I chorakda barcha funksiyalar musbat; II chorakda faqat musbat; III chorakda faqat (va ) musbat; IV chorakda faqat musbat. Yodlash iborasi: "Barcha Sinovni Tark etib Ketdi".
Savol. musbatmi yoki manfiy? II chorakda, u yerda manfiy — demak, javob manfiy bo‘lishi kerak.
Misol. ni toping.
Yechish. II chorakda, unga tegishli o‘tkir burchak . II chorakda kosinus manfiy:Javob. .
§3. Katta burchaklar bilan ishlash
dan katta yoki manfiy burchaklarda funksiya qiymati (yoki ) davriylik xossasiga ko‘ra takrorlanadi.
Qoida. $$ \sin(\alpha+360^\circ)=\sin\alpha,\qquad \cos(\alpha+360^\circ)=\cos\alpha. $$
Misol. ni hisoblang.
Yechish. dan to‘liq aylanani ayiramiz:Javob. .
Misol. ni hisoblang.
Yechish. Jadvaldan: , , demak .Javob. .
§ Lug‘at
qiymat — value
chorak — quadrant
ishora — sign
davriylik — periodicity
jadval — table
o‘tkir burchak — acute angle
o‘tmas burchak — obtuse angle
Bu mavzuni mashq qilib ko'ring
10 ta mashq savoli tayyor. Har bir savoldan keyin batafsil yechim ko'rsatiladi va natijangiz saqlanadi.
Mashqni boshlash